Σε μία εποχή που η εξουσία συχνά ταυτίζεται με επιρροή και δυνάμη, μας διαφεύγει η ουσία της ηγεσίας που βρίσκεται αλλού: στη ηθική από την οποία πηγάζει και την ηθική με την οποία ασκείται. Ο πραγματικός ηγέτης δεν ξεχωρίζει μόνο για τις αποφάσεις του, αλλά για τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεται, εκφράζεται και πράττει: με σεβασμό, συνέπεια και αυθεντικότητα. Εμπνέει όχι μέσα από την επιβολή, αλλά μέσα από την θετική επίδραση που έχει στη ζωή των άλλων — γιατί η ηγεσία δεν είναι προνόμιο, αλλά ευθύνη. Και η μεγαλύτερη δύναμη της είναι η εμπιστοσύνη που γεννά.

Τι είναι όμως αυτό που μετατρέπει την εξουσία σε πραγματική προσφορά και την ηγεσία σε παράδειγμα; Τι άλλο από την παιδεία-όχι μόνο ως γνώση αλλά ως τρόπο σκέψης, στάση ζωής, και κυρίως καλλιέργεια χαρακτήρα και αξιών. Ένας ηγέτης με παιδεία είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας ικανός διαχειριστής ή ένας επιτυχημένος επαγγελματίας.

Είναι ένας άνθρωπος που είναι:

  1. Χειραφετημένος με κριτική και ερευνητική σκέψη. Διαθέτει την εσωτερική φλόγα, το “πηγαίο ενδιαφέρον” να προσεγγίσει τον κόσμο με ελεύθερο πνεύμα, απελευθερομένος από τα στερότυπα των καιρών. Έτσι ασκεί την ηγεσία ως ευθύνη και όχι ως προνόμιο και καλλιεργεί τους ανθρώπους γύρω του, δημιουργώντας μία κουλτούρα εμπιστοσύνης και εξέλιξης.
  2. Ικανός και παραγωγικός, με ήθος, ώστε να εντάσσεται στο σύνολο με σκοπό να συνεισφέρει θετικά προς όφελος του, να βελτιώσει την παραγωγική ικανότητα και την δημιουργικότητα του. Η ηγεσία του λειτουργεί ως πυξίδα και η συμμετοχή του δημιουργεί εμπιστοσύνη ενισχύοντας την αμοιβαία συνεργασία.
  3. Σκεπτόμενος και με γνώση της ζωής, ώστε να μπορεί να νιώθει τον παλμό της κοινωνίας, να αντιλαμβάνεται το περιβάλλον και να παίρνει μέρος στην καθημερινή άσκηση της εξουσίας ως πρωτοπόρος και όχι ως ουραγός.Δεν ακολουθεί τις εξελίξεις, τις διαμορφώνει. Δεν περιμένει τις συνθήκες να ωριμάσουν, τις προκαλεί με όραμα και τόλμη.
  4. Αποφασιστικός που αναγνωρίζει όμως το ίδιο δικαίωμα και στους άλλους, ώστε να μπορεί να κρίνει αλλά και να κρίνεται. Ικανός να αντιστέκεται σε οποιαδήποτε μορφή εκφοβισμού και εκφασιμού, “επιβάλλοντας” στην ομάδα ένα δημοκρατικό πλουραλισμό που απευλευθερώνει τη δύναμή της. Δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου οι φωνές πολλαπλασιάζονται, οι ιδέες συγκρούονται δημιουργικά και η διαφορετικότητα γίνεται πηγή δύναμης.
  5. Ικανός να συνδεθεί αρμονικά με την σημερινή τεχνολογία και την τεχνογνωσία. Δεν την αντιμετωπίζει ως απειλή αλλά ως ευκαιρία για καινοτομία και προόδο.Την αξιοποιεί με σύνεση και διορατικότητα, ενσωματώνοντάς την στην ηγεσία του με τρόπο που ενισχύει την αποτελεσματικότητα της.
  6. Ικανός να διακρίνει την αλήθεια από το ψέμα, το δίκαιο από το άδικο και να σέβεται τις ανθρώπινες αξίες και το περιβάλλον. Η κρίση του δεν καθοδηγείται από προσωπικό συμφέρον ή προκαταλήψεις, αλλά από ηθική ακεραιότητα και βαθία κατανόηση των εννοιών της ισότητας και της δικαιοσύνης.

Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, η ανάγκη για ηγεσία με ήθος, παιδεία και όραμα είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Ο πραγματικός ηγέτης δεν είναι απλώς αυτός που κατέχει εξουσία, αλλά εκείνος που την μετατρέπει σε προσφορά, σε έμπνευση, σε πράξη ευθύνης.

Ας κρατήσουμε ζωντανή τη φλόγα της σκέψης, της ακεραιότητας και της προσφοράς. Γιατί μόνο όταν η παιδεία οδηγεί, η ηγεσία μπορεί πραγματικά να εμπνέει.

Το παρόν κείμενο είναι εμπνευσμένο από μια ομιλία για τα μαθηματικά και τον κόσμο, το έτος 2000 στο 2ο Λύκειο Παπάγου, του νονού μου και διακεκριμένου μαθηματικού Αθανάσιου Μαμούρη. Ενός ανθρώπου που διαμόρφωσε σε σημαντικο βαθμό την σκέψη μου και που με τις ιδέες του υπενθυμίζε πως η παιδεία είναι προϋπόθεση για κάθε μορφή ηγεσίας που αξίζει να ακολουθούμε.

Σας εύχομαι Καλό Μήνα!

Νίκος